Комплаенс-портал

🌍 21 қазан — Дүниежүзілік этика күні

Жыл сайын қазан айының үшінші сәрсенбісінде бүкіл әлемде Дүниежүзілік этика күні (World Ethics Day) атап өтіледі. Бұл — Халықаралық қатынастардағы этика жөніндегі Карнеги кеңесінің 2014 жылы құрылған бастамасы.

Бұл күн бизнесте және қоғамда адалдықтың, парасаттылықтың, ашықтық пен жауапкершіліктің маңызын еске салады.

Этика — корпоративтік кодекстер мен стандарттар ғана емес, сенім мәдениетін қалыптастыратын күнделікті шешімдер.

2026 жылғы қыркүйектегі ҰҚК-ның сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі қызметінің нәтижелері туралы

• Биыл қыркүйекте ҰҚК Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі 106 сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықты тіркеді.
• Сыбайлас жемқорлық фактілерінің басым бөлігі пара алу, тонау, алаяқтық, заңсыздық және қызметтік өкілеттіктерді асыра пайдалану сияқты қылмыстарға қатысты.
• Қылмыстық істер бойынша 93 адам күдікті деп танылды.
• 81 қылмыстық істің тергеуі аяқталып, оның 78-і сотқа жіберілді.
• Анықталған залал сомасы (аяқталған қылмыстық істер бойынша) 3,7 млрд теңгені құрады.

Қазақстанда қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастырумен байланысты цифрлық активтер әмиандарының бірыңғай тізілімі пайда болады

Қаржылық мониторинг агенттігі қылмыстық немесе әкімшілік іс жүргізу шеңберінде шешімдер қабылданған цифрлық активтер әмиандарының бірыңғай тізілімін жүргізу қағидаларын бекітті.

Тізілімге мынадай жағдайларда әмиандар енгізілуі мүмкін:

• цифрлық активтер қылмыстық іс шеңберінде заттай дәлелдеме деп танылса немесе оларға тыйым салынса;
• сот актісімен активтер қылмыстың заты немесе құралы деп танылса не оларға қамтамасыз ету шаралары қолданылса;
• тиісті әмиандағы цифрлық активтерге қатысты шаралар көзделген әкімшілік іс бойынша қаулы заңды күшіне енсе.

Тізілім не үшін құрылады:

• әлеуетті қылмыстық криптоәмиандар туралы мәліметтерді орталықтандыру;
• мемлекеттік органдар арасындағы ақпарат алмасуды күшейту;
• қаржылық мониторинг субъектілеріне тәуекелге бағдарланған тәсілді қолдану кезінде мұндай ақпаратты ескеруге көмектесу;
• бір әмиандарды қылмыстық схемаларда қайта пайдалану тәуекелін төмендету.

Банктер, криптоплатформалар және басқа да қаржылық мониторинг субъектілері үшін бұл құрал AML/CFT-тәуекелдерін бағалауда, транзакцияларды тексеруде және цифрлық активтермен байланыстарды талдауда қосымша ақпарат көзіне айналуы мүмкін.

Қазақстанда дербес деректерді қорғау қағидалары жаңартылды

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі 2026 жылғы 3 қыркүйектегі бұйрықпен Дербес деректерді қорғау қағидаларын жаңа редакцияда бекітілген.

Қағидаларға жаңа ұғымдар қосылды: «дербес деректерді жою» және «дербес деректерді жинауды және (немесе) өңдеуді жүзеге асыратын тұлғалардың тізілімі».

Меншік иелері, операторлар және үшінші тұлғалар дербес деректерді өңдеуді бастау мен тоқтату туралы уәкілетті органға хабарлауы тиіс. Бұл ретте шағын және орта меншік иелері, операторлар мен үшінші тұлғалар хабарламай-ақ өңдеуді жүзеге асыруға құқылы.

Сондай-ақ дербес деректер субъектілерінің бірегей санына қарай шағын, орта және ірі деп бөлу енгізілді:

• шағын: 10 мың субъектіге дейін;
• орта: 10 мыңнан 500 мыңға дейін;
• ірі: 500 мың және одан көп.

Әрбір санат үшін дербес деректерді қорғаудың тиісті шаралары белгіленген. Ірі ұйымдар үшін, атап айтқанда, тәуелсіз аудит, киберқауіпсіздік оқиғаларын мониторингілеу, артықшылықты қолжетімділікті бақылау және енуге тестілеу көзделген.

Қолжетімділігі шектеулі дербес деректерді өңдеу кезінде шифрлауды, байланыстың қорғалған арналарын және пайдаланушылар әрекеттерінің журналдарын жүргізуді қоса алғанда, қосымша талаптар белгіленген. Дербес деректердің қауіпсіздігі бұзылған жағдайда меншік иесі, оператор немесе үшінші тұлға бұзушылық анықталған сәттен бастап бір жұмыс күні ішінде уәкілетті органға хабарлауы тиіс.

Қазақстанда дербес деректерді жинау және өңдеу қағидалары өзгертілді

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрінің міндетін атқарушының 2026 жылғы 17 қыркүйектегі бұйрығымен Дербес деректерді жинау және өңдеу қағидаларына өзгерістер енгізілді.

Атап айтқанда:

• дербес деректер ұғымы, оның ішінде биометриялық деректер нақтыланды;
• егер субъект дербес деректерді жалпыға қолжетімді көздерге өз бетінше, оларды бұдан әрі өңдеуді жүзеге асыратын тұлға ұсынуы тиіс;
• меншік иелері, операторлар және үшінші тұлғалар таратылуға жатпайтын дербес деректерді бүркемелеуге міндетті;
• трансшекаралық беру, үшінші тұлғаларға беру және өңдеудің басқа да түрлері заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, субъектінің келісімімен жүзеге асырылады;
• дербес деректерді сақтау Қазақстан аумағында орналасқан базада немесе цифрлық объектіде жүзеге асырылуы тиіс;
• жинау және өңдеу шарттары бұзылған жағдайда субъект өз деректерін бұғаттауды немесе анонимдеуді талап етуге құқылы;
• заңнаманы бұза отырып өңделген деректер, заңда белгіленген жағдайларды қоспағанда, субъектінің талабы бойынша жойылуға немесе өшірілуге жатады.